Na drogach krajowych łatwo zgubić zasady – opłaty, radary i światła są w różnych rękach

Na drogach krajowych jeden znak potrafi zmienić koszt całej trasy. Część odcinków jest bezpłatna dla aut osobowych i motocykli, ale na niektórych autostradach nadal stoją bramki koncesjonariuszy, a cięższe pojazdy wchodzą już w system e‑TOLL. Do tego dochodzą fotoradary, odcinkowy pomiar prędkości i oświetlenie, za które odpowiadają różne instytucje. GDDKiA porządkuje te zasady, bo od nich zależy zarówno portfel kierowcy, jak i porządek na trasie.

• Gdzie kończy się darmowy przejazd, a zaczyna bramka koncesjonariusza
• Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości pod nadzorem CANARD
• Światła przy drogach i wielkie transporty rozpisane na kilka urzędów

Gdzie kończy się darmowy przejazd, a zaczyna bramka koncesjonariusza

Zdecydowana większość z 5585 km dróg szybkiego ruchu w Polsce jest bezpłatna dla samochodów osobowych do 3,5 t oraz motocykli. Opłata dotyczy tylko 466 km autostrad prowadzonych przez trzech koncesjonariuszy. Chodzi o:

• A1 Rusocin – Nowa Wieś
• A2 Świecko – Konin, z wyłączeniem odcinka między węzłami Poznań Zachód i Poznań Wschód
• A4 Katowice – Kraków

Inaczej wygląda to w przypadku pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. W ich przypadku opłata obowiązuje nie tylko na koncesyjnych odcinkach, lecz także na pozostałych autostradach zarządzanych przez GDDKiA, na większości dróg ekspresowych i na części dróg krajowych klasy GP, czyli głównej ruchu przyspieszonego. Elektroniczny pobór opłat prowadzi Krajowa Administracja Skarbowa w systemie e‑TOLL, więc przed wyjazdem warto sprawdzić nie tylko trasę, ale też kategorię pojazdu.

Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości pod nadzorem CANARD

Urządzenia do automatycznej kontroli ruchu drogowego to osobny porządek. Za klasyczne fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości odpowiada Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, czyli CANARD, działające w strukturze Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. To tam trafiają sprawy związane z obsługą takich urządzeń i z ich działaniem na sieci drogowej.

Plany nowych instalacji na drogach krajowych przechodzą przez opinię GDDKiA i Policji. Sama Dyrekcja zgłasza też własne propozycje lokalizacji, więc miejsca kontroli nie pojawiają się przypadkiem. Najprostsza zasada pozostaje niezmienna – trzymać się limitów prędkości. Tempomat pomaga utrzymać równą jazdę, a w aucie z tempomatem adaptacyjnym także bezpieczny dystans, ale na odcinkach z dodatkowymi ograniczeniami trzeba reagować od razu.

Światła przy drogach i wielkie transporty rozpisane na kilka urzędów

Oświetlenie przy drogach krajowych również nie trafia do jednego koszyka. Na terenie zabudowy gmina odpowiada za planowanie i finansowanie oświetlenia przy drogach krajowych poza autostradami i drogami ekspresowymi. Ten sam samorząd zajmuje się też światłami przy chodnikach, ścieżkach rowerowych oraz dodatkowych jezdniach obsługujących ruch z terenów przyległych do pasa drogowego, niezależnie od tego, czy teren jest zabudowany. Zarządca drogi może z kolei zaplanować i wykonać oświetlenie przejść dla pieszych oraz przejazdów dla rowerów na drogach publicznych w obszarze zabudowanym. Na autostradach, ekspresówkach i Miejscach Obsługi Podróżnych pełną odpowiedzialność bierze na siebie GDDKiA.

Na krajowych trasach pojawiają się też transporty ponadgabarytowe. Najczęściej jadą nocą, choć czasem widać je także w ciągu dnia. Przewożą elementy stalowe, części farm wiatrowych, zbiorniki czy filtry przemysłowe. Zestawy potrafią mieć do 9 metrów szerokości, a przy przewozie śmigieł wiatrowych długość może dochodzić nawet do 90–100 metrów.

Taki przejazd wymaga zezwolenia odpowiedniej kategorii, od I do V. Zasady określa Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2021 r. Wydawanie zezwoleń wygląda tak:

• kat. I – starosta
• kat. II – starosta i naczelnik urzędu celno-skarbowego
• kat. III – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego
• kat. IV i V – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
• kat. V – także prezydent miasta na prawach powiatu, jeśli trasa przebiega w granicach administracyjnych tego miasta i nie prowadzi autostradą ani drogą ekspresową

Szczegółowe informacje o przejazdach nienormatywnych są dostępne na stronie GDDKiA.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Lublin.