Bezpłatna cytologia i test HPV - co powinny wiedzieć mieszkanki woj. lubelskiego

W Lublinie i całym województwie co trzeci, a nawet co dwudziesty mieszkaniec? Nie — to statystyka, o którą warto zadbać. Podczas akcji informacyjnej przypomniano, że badanie cytologiczne to proste, bezpłatne badanie dostępne dla kobiet, które może uratować życie. Warto wiedzieć, gdzie zgłosić się na badanie i jakie nowe możliwości diagnostyczne pojawiły się w programie.

• Niska zgłaszalność - problem województwa widoczny lokalnie
• Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy - kto i jak może skorzystać
• Nowa ścieżka diagnostyczna z testem HPV - co się zmienia dla pacjentek

Niska zgłaszalność - problem województwa widoczny lokalnie

Z danych Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynika, że zgłaszalność na profilaktyczną cytologię w województwie lubelskim wynosi zaledwie 13,15% i znacząco różni się między gminami - od 4,7% do 48,3%. To o tyle istotne, że rak szyjki macicy wykryty we wczesnym stadium jest wyleczalny w ponad 99% przypadków, a mimo to w Polsce co roku umiera około 1 400 kobiet, bo choroba rozpoznana została zbyt późno. Te liczby przekładają się na realne ludzkie dramaty — dlatego każda regularna wizyta profilaktyczna ma znaczenie.

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy - kto i jak może skorzystać

W programie prawo do bezpłatnej cytologii mają wszystkie panie w wieku od 25 do 64 lat. Badanie powinno być wykonywane co 3 lata i dostępne jest bez skierowania. W województwie cytologię wykonywane są między innymi w poradniach ginekologiczno-położniczych oraz w gabinetach położnej POZ. Informacje o zakresie programu oraz listę placówek udostępnia Lubelski Oddział Wojewódzki NFZ.

Praktyczne wskazówki: nie trzeba mieć skierowania ani specjalnych dokumentów poza dowodem tożsamości i dokumentem potwierdzającym uprawnienie do świadczeń (np. numerem PESEL), a terminy badań można uzyskać telefonicznie w wybranych poradniach. Badanie pozwala wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym, nadal wyleczalnym stadium.

Nowa ścieżka diagnostyczna z testem HPV - co się zmienia dla pacjentek

Od 1 lipca 2025 r. program rozszerzono o możliwość wykonania testu HPV HR z genotypowaniem co 5 lat. Test wykrywa materiał genetyczny wirusa HPV o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy. Jeśli wynik testu HPV HR okaże się dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonywana jest dodatkowa cytologia na podłożu płynnym (LBC). Ta ścieżka ma zwiększyć wykrywalność zmian w ich najwcześniejszym stadium i ograniczyć liczbę przypadków rozpoznawanych późno.

Dla pacjentek oznacza to większą precyzję diagnostyczną i dłuższe odstępy między badaniami, jeśli wynik jest ujemny, ale jednocześnie konieczność dalszej obserwacji i dodatkowych badań przy wyniku dodatnim.

Na koniec kilka praktycznych uwag dla mieszkanek regionu: umawiając się na cytologię, zapytajcie w placówce o możliwość wykonania testu HPV HR, sprawdźcie, czy dana poradnia uczestniczy w programie NFZ i nie zwlekajcie z rejestracją — im wcześniej wykryte zmiany, tym większe szanse na skuteczne leczenie. Informacje o programie i listę placówek można znaleźć w materiałach Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Lublinie.