Już za chwilę, w dniach 20-22 sierpnia ulice Starego Miasta w Lublinie wypełni kultura tradycyjna. Poznamy ją nie tylko za sprawą muzyki i rzemiosła, ale także wystaw, które opowiedzą o jej wybranych aspektach. Niektóre z nich skupią się na tegorocznych tematach przewodnich festiwalu, inne pokażą, w jaki sposób można wykorzystać inspiracje tradycyjnym rzemiosłem do tworzenia nowych form wizualnych i sposobów prowadzenia narracji.

Z czułością. W zaciszu pracowni twórców instrumentów
Tematem przewodnim tegorocznego Jarmarku Jagiellońskiego są instrumenty tradycyjne. Do niego nawiązuje wystawa fotografii Doroty i Piotra Piszczatowskich, które były wykonane podczas wieloletnich wypraw do twórców instrumentów. Przekraczając progi domów i warsztatów mistrzów, autorzy zdjęć mieli unikalną możliwość spotkania z twórcami w przestrzeniach zazwyczaj niedostępnych dla osób postronnych. Poprzez fotografie wchodzimy nie tylko do wnętrz pracowni, ale jesteśmy też świadkami procesu powstawania dzieła. Jego prostota a zarazem złożoność, jego osobisty i subtelny rys odbijał się w oczach, naznaczał twarze i dłonie. W tych przestrzeniach odbywała się żmudna, skupiona, cierpliwa wielogodzinna praca.

Dorota i Piotr Piszczatowscy są twórcami i opiekunami portalu www.targowiskoinstrumentow.pl
Kiedy: 19-27 sierpnia 2021, godz. 11.00-16.00 (podczas trwania Jarmarku Jagiellońskiego, 20-22 sierpnia, godz. 11.00-17.00)
Gdzie: Warsztaty Kultury, ul. Grodzka 7, parter
Wstęp wolny

Druga strona
Na wystawie Justyny Sokołowskiej zaprezentowane zostaną dwa cykle graficzne: Dwuosnowowa historia żydów na Podlasiu oraz grafiki stanowiące pierwotnie ilustracje do nagrodzonej na Euroazjatyckich Międzynarodowych Targach Książki 2017 w Astanie książki artystycznej Księgi rodzaju.

Cykle łączy forma graficzna polegająca na wykorzystaniu dwóch kontrastowych kolorów oraz nawiązanie do historycznych form reprezentacji, takich jak sztuka ludowa czy malarstwo średniowieczne, przy jednoczesnym odniesieniu do stylistyki wczesnych gier komputerowych. Pierwszy z cykli zainspirowany został tradycyjnym typem dwuosnowowych tkanin powstających na Podlasiu i prezentujących scenki rodzajowe z codziennego życia wsi. Technika tkacka stała się tu pretekstem do podjęcia tematu dychotomiczności świata i natury ludzkiej w kontekście historii II Wojny Światowej i Zagłady Żydów. Drugi cykl stanowią czarno-białe sceny z przypisanej Mojżeszowi Księgi Rodzaju – pierwszej z pięciu ksiąg Starego Testamentu, mówiącej o początkach ludzkości. Ilustracje, w których stylistyce odnajdziemy tropy dawnych mistrzów malarstwa, przedstawiają kluczowe sceny z biblijnych opowieści: Eden, Potop, Wieża Babel, Sodoma i Gomora oraz Przejście przez Morze Czerwone.

Kuratorka wystawy: Magdalena Linkowska
Kiedy: 12-27 sierpnia 2021, godz. 11.00-17.00 (w trakcie trwania Jarmarku Jagiellońskiego, 20-22 sierpnia, godz. 11.00-18.00, w pozostałe weekendy wystawa nieczynna)
Gdzie: Galeria Gardzienice, ul. Grodzka 5a, I piętro
Wstęp wolny

Justyna Sokołowska – absolwentka wydziału Polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz Wydziału Grafiki na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Zajmuje się głównie projektowaniem książek. Jej opracowanie graficzne „Złotej Różdżki” zdobyło wyróżnienie w konkursie organizowanym przez Katowicką ASP: „Najlepiej zaprojektowana książka. Zacznijmy od dzieci” oraz w konkursie na Książkę Roku Polskiej Sekcji IBBY 2017.

Głos kobiet w tradycji
Dla wielu kobiet starszego pokolenia historia życia zaczynała się podobnie. Rodziły się i od najmłodszych lat wzrastały w objęciach pieśni śpiewanych im przez starsze kobiety z ich własnego rodu i otoczenia: babki, matki, siostry, ale też sąsiadki i piastunki. Śpiew kobiet wiązał się jednak nie tylko z intymnością kontaktu matki z dzieckiem, ale pełnił też ważną rolę w całej społeczności. Ten codzienny, powszedni, pozwalał kobietom ulżyć w ich cierpieniu albo wyrazić uczucia w chwilach doniosłych i radosnych. Gdy przychodził czas święta, stawał się komentarzem i żywym scenariuszem obrzędu, który rozgrywał się z udziałem ludzi tworzących daną społeczność.

Miejsce kobiet w muzyce tradycyjnej nie ogranicza się jednak tylko do śpiewu. Choć gra na instrumentach była niegdyś określana jako głównie kawalerska sprawa, to istnieje w Polsce kilka przykładów wybitnych instrumentalistek, obdarzonych talentem do gry na skrzypcach czy harmonii. Poszły one za głosem swojego serca, często wspierane przez swoje rodziny. Były i są wspaniałymi przykładami działania z odwagą wbrew stereotypom.

Choć w czasie Jarmarku poznamy tylko niektóre z mistrzyń oraz współczesnych kontynuatorek tradycji, to wystawa ta poświęcona jest niejako wszystkim wybitnym artystkom, kobietom, śpiewaczkom, instrumentalistkom, które śpiewnym krokiem szły przez swoje życie – od dziecięctwa przez panieństwo, stan małżeński aż do późnych lat dostatnich.

Kiedy: 20-22 sierpnia 2021 (wystawa plenerowa)
Gdzie: Plac po Farze
Wstęp wolny

Katarzyna Zedel – kuratorka i autorka scenariusza wystawy. Muzykantka, pedagog, pasjonatka chorału gregoriańskiego, muzyki tradycyjnej i lutnictwa ludowego, uczennica wiejskich muzykantów z regionu radomskiego, m.in. Jana Gacy, Jana Adamczyka, Jana Fokta i Wiesławy Gromadzkiej oraz lubelskiego: Stanisława Głaza, Leona Krzosa i Zbigniewa Butryna. Jest członkinią Forum Muzyki Tradycyjnej. Grywa do tańca, współtworząc kapele z wiejskimi mistrzami oraz z rówieśnikami, zajmuje się również edukacją muzyki tradycyjnej dzieci i młodzieży.


Kobiety w fotografiach Artura Pastora
Artur Pastor urodził się w 1922 roku w Alter-do-Chão, zmarł w 1999 roku w Lizbonie. W 1953 roku Pastor rozpoczął pracę w Głównym Inspektoracie Rolnictwa w Lizbonie, gdzie założył Archiwum Fotograficzne. Przez lata był odpowiedzialny za organizację ponad 10.000 zdjęć, składających się na Bibliotekę Fotografii Inspektoratu. Równolegle współpracował z innymi organizacjami związanymi z rolnictwem i rybołówstwem, będąc autorem wielu projektów redakcyjnych, m.in. publikacji „A Fotografia e Agricultura”. W ramach swojej działalności zawodowej Artur Pastor wykonywał dokumentację fotograficzną różnych obiektów Głównego Inspektoratu Rolnictwa, ale także oficjalnych wizyt i spotkań roboczych. Dokumentacja ta stanowi fragment jego bardzo zróżnicowanej kolekcji fotograficznej, której znaczna część skupiała się na portretowaniu życia codziennego Portugalczyków i dziedzictwa portugalskich miast i wsi – m.in. tradycyjnych zwyczajów i strojów. Artur Pastor brał udział w wielu wystawach, konkursach oraz krajowych i międzynarodowych salonach fotograficznych.

W 2001 r. Rada Miasta Lizbony zakupiła od rodziny Artura Pastora posiadłość, w której znajdowało się około 210.000 różnorodnych materiałów fotograficznych. Obszerny dorobek fotograficzny Artura Pastora (tworzony od lat 40. XX wieku do czasu jego śmierci) został zdigitalizowany i przygotowany do pokazania szerszej publiczności. Prezentowany zarówno w formie internetowej bazy danych, jak i na kilku wystawach. Aktualnie spuścizna fotograficzna Artura Pastora stanowi część Archiwum Miejskiego miasta Lizbony (Arquivo Municipal de Lisboa).

Wystawa „Kobiety w fotografiach Artura Pastora” została przygotowana przez Warsztaty Kultury w Lublinie we współpracy z Urzędem Miasta Lizbona – Archiwum Miejskim w Lizbonie.

Kiedy: sierpień 2021 (wystawa plenerowa)
Gdzie: Zaułek Hartwigów
Wstęp wolny

Uwaga! Nie jest to cały program Jarmarku Jagiellońskiego 2021. Kolejne informacje wkrótce.

Organizatorzy: Warsztaty Kultury, Urząd Miasta Lublin
Patronat honorowy: Prezydenta Miasta Lublin Krzysztof Żuk, Narodowy Instytut Dziedzictwa
Partnerzy: Fundacja Kultura Enter, Dominikanie Lublin, Muzeum Narodowe w Lublinie, Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, Stowarzyszenie Twórców Ludowych, Arquivo Municipal de Lisboa, Fundacja Muzyka Odnaleziona, Wojewódzki Ośrodek Kultury w Lublinie, Herbapol.
Patroni medialni: TVP Kultura, TVP Polonia, Polskie Radio Lublin, Weranda Country, Sielskie Życie, Kultura Enter, Kraina Bugu, travel.lovePoland, MuzykaTradycyjna.PL, KulturaLudowa.pl, Onet

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Jarmark Jagielloński – re:tradycja
19-22 sierpnia 2021
Stare Miasto w Lublinie